تحلیل و نقد فرایند شناخت خدا از منظر علامه طباطبایی در خطبه اول نهج البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی

2 حوزه علمیه مروی

3 استادیار هیئن علمی گروه فلسفه و کلام دانشگاه مازندران، ایران، مازندران، بابلسر.

10.22061/orj.2025.11824.884

چکیده

تحلیل و نقد فرایند شناخت خدا از منظر علامه طباطبایی در خطبه اول نهج البلاغه

چکیده

جستار حاضر با هدف پاسخ‌گویی به پرسش اصلی «فرایند شناخت خدا از منظر علامه طباطبایی در خطبه اول نهج البلاغه چگونه تحلیل و نقد می‌شود؟» شکل گرفته و با روش توصیفی ــ تحلیلی پس از جمع‌آوری داده‌های مرتبط به تحلیل و نقد شرح علامه می‌پردازد و ضمن توضیح مبسوط سخنان علامه به تحلیل آن از منظر فلسفی و تطبیق با آیات و روایات دیگر در این زمینه به این نتیجه رسیده است که علامه با تبیین پنج گام ـ معرفت، تصدیق، توحید، اخلاص و نفی صفات ـ برای شناخت حق تعالی مسیری کاربردی و عملیاتی را بر اساس خطبه اوّل نهج البلاغه تدوین کرده و علی‌رغم وجود انتقاداتی در جزئیات این روند اما در کل این روند مفید و مؤثر در سیر انسان از مراحل ابتدایی و حتی شرک‌آمیز توحید تا اعلی مراتب آن را سامان‌دهی کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Analysis and Criticism of the Process of Knowing God from the Perspective of Allamah Tabataba'i in the First Sermon of Nahjul-Balagha

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hosein Kavoosi 2
  • Fateme Kookaram 3
1
2 Marvi Seminary
3 Assistant Professor, Department of Philosophy and Theology, University of Mazandaran, Iran, Mazandaran, Babolsar.
چکیده [English]

Analysis and Criticism of the Process of Knowing God from the Perspective of Allama Tabataba'i in the First Sermon of Nahjul-Balagha

Abstract

The present study aims to answer the main question "How is the process of knowing God from the perspective of Allama Tabataba'i in the first sermon of Nahjul-Balagha analyzed and criticized?" and, after collecting relevant data, analyzes and criticizes Allama's explanation using a descriptive-analytical method. In addition to explaining Allama's words in detail, analyzes them from a philosophical perspective and compares them with other verses and narrations in this field. It has concluded that Allama, by explaining five steps - knowledge, affirmation, monotheism, sincerity, and negation of attributes - has developed a practical and operational path for knowing God Almighty based on the first sermon of Nahjul-Balagha. Despite criticisms of the details of this process, overall this process has been useful and effective in organizing the journey of man from the initial and even polytheistic stages of monotheism to its highest levels.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Knowing God
  • Commander of the Faithful (peace be upon her)
  • stages of knowing God
  • Allama Tabataba'
  • i

مراجع

The Holy Quran
Nahjul-Balagha
Ansar M, 1958, Ghorar al-Hakm, translated by Ansari Qomi, Mohammad Ali Al-Ansari al-Qami, Tehran. Arabic.
Ibn Manzoor, M, A, Jamal Al-Ansari, Lasan al-Arab, 2025, Dar Sadir, Beirut. In Arabic
Hosseini Tehrani M, 1410 AH, Scientific and Objective Monotheism in Jurisprudential and Mystical Schools, Hikmat, Tehran, I. Persian.
Babaei A; Forouhi N; Abdollahi M, 2024, “Absolute and Limited Being” Based on Three Philosophical Paths: Conceptual, Existential, and Emergent, Ontological Researches, Volume 13, Issue 26, pp. 347-374.
Ray Shahri M, 2005, Mizan al-Hikmah, Dar al-Hadith, Qom. Arabic.
Soleimani Behbahani A, 2011, Translation of Mohazerat fe Al-Elahiyat, Seminary Management Center, Qom, 2nd.
Tabatabaei M, 1973, Bedayeh Al-Hekmah, Al-Alami Institute for Printing, Beirut, 3rd. Persian.
Tabataba'i  M, 1412 AH. Ali va Al-Falsafeh Al-Elahiyeh, Dar al-Islamiyya, Beirut, 3rd. Arabic.
Tabatabaei M, 2018, Al-Ensan va Al-Aghideh, Fadak Library for the Revival of Heritage, Qom. Arabic.
Hosseinzadeh A; Karimi Roknabad A, 2014, Epistemology of Religious Faith in Nahjul-Balagha and Tafsir al-Mizan, Quarterly Journal of Nahjul-Balagha Research, Second Volume, Issue 7.
Gharvian M; Gholami M; Mirbagheri M, 2009, Teaching Beliefs, Dar-e-Elam Publications, 5th. Persian.
Majlisi M, 1403 AH, Bihar al-Anwar Ledarer Al-Akhbar Al-Aemeh Al-Athar Alayheh Al-salam, Dar al-Ahya al-Turahat al-Arabi, Beirut. In Arabic
Makarem Shirazi N, 2013, Imam's Message, Darul Kotab al-Islamiyya, Tehran, 7th. Persian.
Mulla Sadra, Sadr al-Din Shirazi M, 1981, Hikma al-Mutaaliyyah fi al-Isfar al-Uqliyyah al-Arba, Dar al-Hiya al-Tarath al-Arabi, Beirut.
Mansouri Nouri A, 2023, Causality or Manifestation, Marvi Seminary Publications, first edition. Persian.
پژوهش های هستی شناختی
دوره 14، شماره 28
اسفند 1404
صفحه 145-170

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار