برهان «وجوب و امکان» سینوی؛ رهیده از تسلسل، گرفتار ماهیت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تهران پردیس فارابی

2 رییس گروه فلسفه دین پردیس فارابی دانشگاه تهران

چکیده

یکی از براهین قابل اعتماد نزد غالب فیلسوفان اسلامی برای اثبات خدای متعال، برهان «وجوب و امکان» است. ابن سینا در کتاب الاشارات و التنبیهات به نحوه خاصی این برهان را ارائه داده است، که به نظر خویش در این برهان، خلق، واسطه اثبات حق قرار نگرفته، بلکه با نظر به خودِ وجود، وجودِ خدا را اثبات کرده و این نوع از برهان را «صدیقین» نامگذاری کرده است. به نظر می­رسد فلاسفة متأخر همین اصطلاح را پذیرفته­اند و با معیار خودِ ابن سینا به نقد صدیقین بودن این برهان پرداخته­اند. دو اشکال اساسی که در نقد قرار گیری عنوان «صدیقین» بر این برهان طرح شده است یکی ابتنای این برهان به ابطال دور و تسلسل و دیگری ابتنائش به مفهوم موجود و حیثیت ماهیت است. در این مقاله با بررسی این دو اشکال معلوم می­شود که این برهان مبتنی به ابطال دور و تسلسل نیست ولی آن­چنان که شیخ الرئیس ادعا می­کند بر وجوبِ وجود از خودِ وجود استفاده نشده است و مفهوم موجود و حیثبت ماهیت در این استدلال نقش بازی می­کند. در نتیجه اگر چه این برهان را در دستگاه فلسفی صدرا نمی­توان «صدیقین» نامید ولی در دستگاه فلسفی مشا، بی­واسطه ترین برهان بر اثبات وجود خداست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Avicenna’s Cosmological Argument; Independent from Infinite Regress, in Need for quiddity

نویسندگان [English]

  • mohammad ali aligoo 1
  • Mohammad Mohammadrezaei 2
1 MA. Student at Tehran university Farabi branch
2 Head of philosophy of religion department Tehran university Farabi branch
چکیده [English]

One of the reliable arguments, among the majority of Muslim philosophers for proving the existence of God, is the cosmological argument. Avicenna, in his book “al_Ishārāt”, has a particular reading of this argument, which claims to be independent from the creation to proving the creator. So only by considering existence per se, he has proved the existence of God and has called this argument “The righteous” argument. Apparently later philosophers have initially accepted this term and have criticized him using his own criterion. They have questioned if the term is adequate. Two fundamental critiques have been raised. One is that this argument is based on impossibility of infinite and circular regress and the second is that in the argument, the quiddity has been applied as a premise. In this study it will be shown that the argument is not in need for impossibility of infinite regress, but it will be also explained that against Avicenna’s claims, in this argument the necessary  being is not derived from the existence per se and the concept of quiddity plays a role in this argument.  We cannot call this argument “The righteous” argument as regarded in Mulla Sadra’s philosophy. Nevertheless, in peripatetic school, it’s the most direct argument for proving the existence of God.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Criterion of “The righteous” Argument
  • Cosmological Argument
  • Infinite Regress
  • Circular Regress
  • the Concept of Being

 

Avicenna also Ibn Sīnā, (1996), ،Al-Isharat wa’l-tanbihat, Description by Nasir al-Din al-Tusi,qom:al-balagheh. [In Persian]

Javadi Amoli, Abdullah, (2007), Explaining the proofs of God,qom: Esraa Publishing Center. [In Persian]

-------------, (1989), Description of Hikmat al-muta‘aliya fi-l-asfar al-‘aqliyya al-arba‘a,Tehran: Al Zahra Publishing. [In Persian]

Javadi, Mohsen and jalali, Zahra, (2011), Avicenian Argument and Non – dependence on the Falsity of Infinite Regress ,The Biannual journal of Avicennian Philosophy, Issue 46,pp 94-111. [In Persian]

Hasan zadeh, hasan, (2007), Lessons explain، Al-Isharat wa’l-tanbihat,Tehran: Mabtoaat Deane. [In Persian]

Shīrāzī , Ṣadr ad-Dīn Muḥammad, (1981), Hikmat al-muta‘aliya fi-l-asfar al-‘aqliyya al-arba‘a, Vol 6 ,Beirut, Daar Ehyae Torath. [In Arabic]

Tabataba'i, Seyed Mohammad Hossein, (2007), Nihayat al- hikmah,Qom: The imam Khomeini  educational  research  institute. [In Persian]  

Obudiyyat, Abd al-Rasul, (2013), An Introduction to Mulla Sadra`s Theosophical System,Vol 3, Tehran, SAMT. [In Persian]

 Modarres-I Ashtiani,Mirza Mahdi, (1993),  Notes on Sharh-i manzumah, Tehran, Tehran University. [In Persian]