بررسی معانی گوناگون اصالت وجود و اعتباریت ماهیت در نظام صدرایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشگاه شیراز

چکیده

ملاصدرا در آثار خویش اصالت وجود، و، به تَبَع، اعتباریت ماهیت، را در دو معنا به کار می­برد: 1. مفهوم وجود در عالم خارج از ذهن دارای مصداق است، اما ماهیت مصداق خارجی و بیرونی ندارد. 2. هر دو دارای مصداق خارجی­اند با این تفاوت که وجود تحقق بالذات، و ماهیت به عرض و به واسطة وجود تحقق خارجی دارد. بنابر معنای اول، عالم خارج صرفاً عالم وجود است و بر اساس معنای دوم، عالم خارج عالم وجود و ماهیت، هر دو، است. نظریه­های مبتنی بر اصالت وجود برخی مبتنی بر معنای اول از اصالت وجود و بعضی مبتنی بر معنای دوم است. از آنجا که این دو معنا با یکدیگر ناسازگارند (زیرا یکی تحقق خارجی ماهیت را نفی و دیگری اثبات می­کند)، نظام صدرایی دستخوش نوعی ناسازگاری درونی است. برای رفع این ناسازگاری لازم است یکی از دو معنا و نظریه­های مبتنی بر آن از نظام صدرایی حذف گردد. مقالة حاضر می­کوشد این ناسازگاری را در سخنان، ادله و لوازم معرفتی نظام اصالت وجود صدرایی نشان دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A study on different meanings of principality of existence and abstractedness of quiddity in Sadra`s sy

نویسندگان [English]

  • Abdorasool Kashfi 1
  • Mohammad Bonyani 2
1 Tehran university
2 shiraz university
چکیده [English]

Molla Sadra has used the expressions of principality of existence and abstractedness of quiddity in two meanings: 1- existence is objective while quiddity is not; 2- both are objective but one essentially and the other secondarily by it. With regard to the first, the world is only existence and taken the second, it is the world of existence and quiddity. The theories in the field can be divided in the two. As is understood in the first meaning, there can be no place for quiddity to be real but in the second it would be a real object. In this way, the meanings are not in agreement. It finally can be said that Sadra`s system is opposed to a kind of contradiction and it is necessary for it to be based only upon one of the two meanings mentioned. This paper has explained the contradictions of Sadra`s system.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Molla Sadra
  • transcendent philosophy
  • principality of existence
  • abstractedness of quiddity

1. صدر الدین شیرازی، محمد (ملاصدرا)، (1981)، الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة، بیروت، دار احیاء التراث.

2. صدر الدین شیرازی، محمد (ملاصدرا)، (بیتا)، الحاشیة على الهیات الشفاء، 1جلد،– قم، انتشارات بیدار.

3. صدر الدین شیرازی، محمد (ملاصدرا)، (1360)، الشواهد الربوبیة فى المناهج السلوکیة، 1جلد،– مشهد، المرکز الجامعى للنشر.

4. صدر الدین شیرازی، محمد (ملاصدرا)، المشاعر، (1363الف)، کتابخانه طهورى - تهران، چاپ: دوم، 1363 ه ش.

5. صدر الدین شیرازی، محمد (ملاصدرا)، ( 1363ب)، مفاتیح الغیب، تهران، موسسه تحقیقات فرهنگى.

6. صدر الدین شیرازی، محمد (ملاصدرا)، (1361)،  العرشیة، تهران، انتشارات مولى.

7. صدر الدین شیرازی، محمد (ملاصدرا)، (1354)، المبدأ و المعاد، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.

8. صدر الدین شیرازی، محمد (ملاصدرا)، (1375)، مجموعه رسائل فلسفى صدر المتالهین، تهران، انتشارات حکمت.

9. صدر الدین شیرازی، محمد (ملاصدرا)، (1378)، رساله فی الحدوث، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا.

10. صدر الدین شیرازی، محمد (ملاصدرا)، (1387)، سه رسائل فلسفى، قم، دفتر تبلیغات اسلام.