دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی پژوهش های هستی شناختی 2345-3761 14 27 2025 08 23 Refutation of Objective Develoment and Substantial Movement in the Neo-Peripatetic School of Rajab Ali Tabrizi ابطال تشکیک عینی و حرکت جوهری در مکتب نومشّائی رجب‌علی تبریزی 305 332 2403 10.22061/orj.2025.2403 FA محمود هدایت افزا دانش آموختۀ دکتری دانشگاه تهران پست دکتری از بنیاد علم ایران Journal Article 2024 11 25 The idea of motion in the essence of things, which was discussed in pre-Socratic thought and some mystical works, is considered one of Mulla Sadra Shirazi’s philosophical innovations. This idea is directly related to the issue of “objective gradation” and Sadra himself had previously arrived at a unique depiction of “gradation in the reality of existence” based on the two theories of “primacy of existence” and “validity of essences”. However, among the critics of Sadra’s thought, Rajab Ali Tabrizi, by introducing new terminology and advancing the literature of the Peripatetics, brought forth a Neo-Peripatetic perspective to facilitate the analysis and evaluation of new philosophical viewpoints. This research, employing a descriptive-analytical method, undertakes the explanation and evaluation of Tabrizi’s conceptual and propositional presuppositions in invalidating the two related ideas of “objective gradation” and “substantial motion”. From the necessary reflections on the limited works of the Hakim and the transcriptions of his lessons, particularly the two texts <em>Al-Usul al-Asifeyah</em> and <em>Ta’liqāt-e Qavām al-Dīn Rāzī</em>, two types of critique regarding the theory of substantial motion can be inferred: First, the refutation of the premises upon which substantial motion is based, the most important of which are “the substantialization of existence”, “the validity of essence” and “objective gradation of existence”. Second, Hakim Tabrizi’s independent arguments for the negation of substantial motion, all of which are based on the well-known problem of the “disappearance of the mover” and an emphasis on the persistence of the subject of motion. ایدۀ حرکت در جوهر اشیا که در اندیشه­های پیشاسقراطی و برخی آثار عرفانی مطرح بود، از ابداعات فلسفی صدرالدین شیرازی به شمار می­آید. این ایده، به طور مستقیم با مسئلۀ «تشکیک عینی» در ارتباط است و صدرا نیز پیش­تر بر پایۀ دو نظریۀ «اصالت وجود» و «اعتباریت ماهیات» به تصویرسازی خاصّی از «تشکیک در حقیقت وجود» دست یافته بود. امّا از میان منتقدان تفکّر صدرایی، رجب­علی تبریزی با طرح اصطلاحاتی نو و ارتقای ادبیات مشّائیان، تفکّری نومشّائی پدید آورد تا یارای تحلیل و ارزیابی نظرات جدید فلسفی باشد. پژوهش پیش رو با روش توصیفی ـ تحلیلی، عهده­دار تبیین و ارزیابی پیش­فرض­های تصوّری و تصدیقی تبریزی، در ابطال دو ایدۀ مرتبط «تشکیک عینی» و «حرکت جوهری» است. از تأمّلات بایسته در اندک آثار حکیم و تقریرات دروس او، به ویژه دو متن <em>الاصول الآصفیة</em> و <em>تعلیقات</em> قوام­الدین رازی، دو گونه نقّادی نسبت به نظریۀ حرکت جوهری استنباط می­شود: نخست نقض مقدّماتی که حرکت جوهری بر آنها ابتنا دارد که مهم­ترین آنها «ذات انگاری وجود»، «اعتباریت ماهیت» و «تشکیک عینی وجود» است و دوم، دلایل مستقل حکیم تبریزی در نفی حرکت جوهری که همگی بر اشکال معروف «گم شدن متحرّک» و تأکید بر بقای موضوع حرکت ابتنا دارند. https://orj.sru.ac.ir/article_2403_790af58ff03a7ef3dcf36fea0e2ab2fd.pdf