دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی پژوهش های هستی شناختی 2345-3761 14 27 2025 08 23 A Comparative Study of the Interpretive Reading of the Dual Command and Creation from the Perspective of Allama Tabatabai in Comparison with Its Philosophical and Mystical Readings مقایسه تطبیقی خوانش تفسیری دوگانه امر و خلق از منظر علامه طباطبایی با خوانش فلسفی و عرفانی آن. 29 53 2373 10.22061/orj.2025.2373 FA محمد رضا خانی دانش آموخته سطح 4 مرکز تخصصی تفسیر و علوم قرآن حوزه علمیه قم علی اوسط باقری استادیار مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره ابراهیم خانی استادیار دانشگاه امام صادق ع Journal Article 2024 07 19 Allameh Tabatabaei  by referring to the verses of the Holy Qur'an has explained the ontological duality in the division of worlds under the title of the duality of creation and matter. This article, with a descriptive-comparative method, referring to the works of Allameh Tabatabai, while explaining his view on the Quranic dichotomy of "creative direction" and "imperial direction", has investigated the ontological dimensions of this Quranic dichotomy in Islamic philosophy and mysticism. There is a close relationship between the "Qur'anic duality of creation and imperative" with the "mystical duality of creation and truth" on the one hand, and "the correlation of the effect with the cause" in philosophy on the other hand. From this point of view, the "imperative quality" in the Holy Quran, which indicates the dignity of creatures to refer to God regardless of longitudinal and transverse means, Masa'uq "the status of the same relation related to the cause" in Islamic philosophy and "right direction" in Islamic mysticism means the non-independent status and the divine aspect of the appearances of the divine nature. Also, the "creative status" of creatures in the Holy Qur'an, which means paying attention to each creature's position and the role of longitudinal and transverse media in its creation; It requires the existential self-discovery of the being, which is interpreted as "creative direction" in mystical terms. علامه طباطبایی ره با تمسک به آیاتی از قرآن کریم به تشریح دوگانه‌ای هستی‌شناسانه‌، در تقسیم عوالم با عنوان دوگانه خلق و امر پرداخته است. این مقاله با روش توصیفی ـ تطبیقی با مراجعه به آثار علامه طباطبایی ضمن تبیین دیدگاه ایشان دربارۀ دوگانه قرآنی «جهت خلقی» و «جهت امری»، به بررسی ابعاد هستی‌شناختی این دوگانه قرآنی در فلسفه و عرفان اسلامی پرداخته است. رابطه تنگاتنگی میان «دوگانۀ قرآنی جهت خلقی و جهت امری» با «دوگانۀ عرفانی جهت خلقی و جهت حقی» از یک سو و «عین الربط بودن معلول به علت» در فلسفه از سوی دیگر وجود دارد. از این منظر «حیثیت امری» در قرآن کریم که دال بر حیثیت استناد موجودات به خداوند بدون ملاحظه وسائط طولی و عرضی است، مساوق «حیثیت عین الربطی معلول به علت» در فلسفه اسلامی و مساوق «جهت حقی» در عرفان اسلامی یعنی حیثیت غیر استقلالی و وجه اللهی ظهورات ذات الهی است. همچنین «حیثیت خلقی» موجودات در قرآن کریم که به معنای توجه هر موجودی به جایگاه خود و نقش آفرینی وسائط طولی و عرضی در به وجود آمدن آن می‌باشد؛ مستلزم خودیابی وجودی آن موجود است که در اصطلاح عرفانی از آن به «جهت خلقی» تعبیر می‌شود. https://orj.sru.ac.ir/article_2373_3658cc6e38354db3b9a4ed8385f3914c.pdf